การเมืองโลกมุสลิม: ตอนที่ 17 : สาธารณรัฐมาลี: “กบฏ” ไม่มีคำว่าล้าสมัย

อันที่จริงแล้วมีเรื่องและประเด็นทางการเมืองในโลกมุสลิมหลายประเด็นที่ผมอยากจะวิเคราะห์และกำลังอยู่ในความสนใจอย่างมากในขณะนี้ เช่น กรณีในซีเรีย มัลดีฟส์ ปากีสถาน และอียิปต์ แต่ผมเลือกที่จะนำเสนอบทวิเคราะห์ประเด็นการก่อกบฏในประเทศมาลีครับ เพราะผมไม่เคยนำเสนอบทวิเคราะห์เกี่ยวกับประเทศมาลีมาก่อน และคิดว่าหลายคนยังไม่รู้จักประเทศมาลีครับ เลยถือโอกาสนำเสนอบทวิเคราะห์เกี่ยวกับประเทศมาลีในตอนที่17 นี้ครับ

เป็นปกติไปแล้วสำหรับประเทศมาลีที่เกิดการก่อกบฏต่อสู้รัฐบาล ล่าสุดเกิดการก่อกบฏเมื่อช่วงกลางเดือนมกราคม 2555 ที่ผ่านมาและจนถึงปัจจุบันเหตุการณ์ยังน่าเป็นห่วง ประชาชน อยู่ในสถานการณ์อันตราย อดอยาก และลี้ภัยออกนอกประเทศไปแล้วเป็นจำนวนมาก

แต่ครั้งนี้การก่อกบฏนั้นไม่ใช่การก่อกบฏเพื่อแย่งชิงอำนาจเท่านั้นแต่ถึงขั้นต้องการแบ่งแยกเป็นเอกราช การก่อกบฏครั้งนี้เป็นการก่อกบฏโดยกลุ่มชนเผ่า Tuareg (ตูวาแร็ค) ซึ่งเป็นกลุ่มชนเผ่าที่อยู่ทางภาคเหนือของประเทศมาลีมีประชากรราว 941,000 คน(1) โดยใช้ชื่ออย่างเป็นทางการในการต่อสู้กับทางรัฐบาลว่า Azawad National Liberation Movement หรือ (MNLA) โดยกลุ่มตูวาแร็ค มีอาวุธ กำลังทหาร และปัจจัยสนับสนุนมากพอที่จะสู้กับรัฐบาลกลางมาลีได้ นอกจากนี้ยังได้รับการสนับสนุนด้านยุทธ์ปัจจัยและนักรบบางส่วนมาจากอดีตทหารเก่าของ มูอัมมัร กัดดาฟี อดีตประธานาธิบดีลิเบียด้วย กลุ่มกบฏได้เริ่มการโจมตีหัวเมืองทางตอนเหนือของประเทศมาอย่างต่อเนื่องและหนักหน่วงตั้งแต่กลางเดือนมกราคมจนถึงปัจจุบันจนเกิดการปะทะกับกองทัพของรัฐบาลมาลีและเริ่มขยายวงกว้างเป็นสงครามกลางเมืองเต็มรูปแบบแล้ว โดยเป้าหมายสูงสุดของกลุ่มคือการแบ่งแยกจังหวัด Kidal ซึ่งเป็นจังหวัดใหญ่ขนาดกลางทางภาคเหนือของมาลีเป็นประเทศเอกราชจากมาลีให้ได้

จังหวัด Kidal ทางภาคเหนือของมาลี

แต่ถึงกระนั้นก็คงไม่ง่ายอย่างแน่นอนเพราะรัฐบาลมาลีภายใต้การนำของประธานาธิบดี Amadou Toumani Toure’ คงจะสู้และพยายามปราบกลุ่มกบฏ Tuareg นี้ให้ได้อย่างแน่นอน เพราะที่ผ่านมามาลีก็เป็นประเทศที่ได้รับผลกระทบจากภัยสงคราม การก่อกบฏมามากพอแล้ว ซึ่งทำให้เศรษฐกิจของมาลีพังพินาศ ประชาชนอดอยาก ขาดแคลนอาหาร และอยู่ในสภาวะไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน หากยิ่งปล่อยให้กลุ่มกบฏ Tuareg ได้โจมตีรัฐบาลและมีสงครามการเมืองต่อเนื่องแล้ว ประเทศมาลีคงจะเกิดการสูญเสียในหลายๆด้านไปมากกว่านี้ และอาจทำให้รัฐบาลอ่อนแอ พ่ายแพ้ และเสียดินแดนทางภาคเหนือให้กลุ่ม Tuareg ประกาศเอกราชไปได้ง่ายๆ

กองทัพของรัฐบาลมาลี

กองกำลังของฝ่ายกบฏ

จากภัยสงครามกลางเมืองที่เกิดขึ้นนี้ทำให้ปัจจุบันมีชาวมาลีซึ่งเป็นชาวมุสลิมมากถึง 90% (2) ของประชากรทั้งประเทศได้รับความเดือดร้อน อดยาก ขาดแคลนอาหาร และยารักษาโรค ซ้ำเติมขึ้นไปอีก โดยเฉพาะประชาชนที่อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของประเทศ โดยในขณะนี้ทางข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยสหประชาชาติในประเทศไนเจอร์ (The UN Refugee Agency) ได้ประมาณการณ์ว่ามีชาวมาลีอพยพออกนอกประเทศมากแล้วถึง22,000 (3) และยังมีเพิ่มขึ้นมาทุกวันราวๆวันละ 6,000 คน (4) ซึ่งในไม่ช้าก็จะเกิดปัญหาขึ้นแน่นอน เพราะประเทศเพื่อนบ้านมาลีที่ประชาชนลี้ภัยไปก็ไม่ใช้ประเทศร่ำรวย และมีขีดจำกัดในการรองรับประชาชนผู้เดือดร้อนจากภัยสงครามกลางเมืองจากมาลี

สภาพผู้ลี้ภัยสงครามชาวมาลีในประเทศไนเจอร์

สำหรับสาเหตุของการต่อสู้เพื่อประกาศเอกราชของกลุ่มในครั้งนี้สามารถวิเคราะห์ได้ 3 แนวทางหลักๆดังต่อไปนี้ครับ

1. เพราะไม่พอใจต่อรัฐบาลมาลีในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ ความอยากจน ความอดอยาก และสวัสดิการจากภาครัฐ

2. เพราะไม่พอใจรัฐบาลมาลีที่มีแนวนโยบายต่างประเทศสนับสนุนและเป็นมิตรกับชาติตะวันตกมากขึ้นโดยเฉพาะภายใต้การบริหารประเทศของ Amadou Toumani Toure’

3. เพราะมีความสัมพันธ์อันดีและได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มนายทหารและเครือข่ายเก่าของอดีตประธานาธิบดี มูอัมมัร กัดดาฟีของลิเบีย ที่ตอนนี้ยังมีบางส่วนลี้ภัยกระจัดกระจายในประเทศเพื่อนบ้านรวมทั้งมาลีด้วย โดยเฉพาะที่จังหวัด Kidal ของกลุ่มกบฏ